Cách chơi bi a không khó nếu bạn nắm đúng thứ tự bốn bước: xếp bi, cầm gậy, ngắm và đánh. Bài viết hướng dẫn từng bước cho người mới, từ cách xếp bi a trên bàn đến cách đánh bi a chuẩn, kèm cách cân băng bi a và những lỗi hay gặp. Nội dung áp dụng cho bi a lỗ (pool) và có ghi chú riêng cho bi a phăng (carom) khi có khác biệt.
Cách xếp bi a đúng luật mới nhất
Xếp bi đúng là bước đầu tiên của cách chơi bi a, vì cách xếp quyết định bi nào tản ra khi bạn phá bi. Dùng tam giác (khung xếp bi) để các bi chạm sát nhau, không có khe hở.
Bi a lỗ 8 bi:
- Đặt đỉnh tam giác tại đốm cuối bàn, bi đầu hàng nằm đúng trên đốm này.
- Xếp 15 bi thành 5 hàng, bi 8 (màu đen) nằm giữa hàng thứ ba.
- Hai bi ở hai góc đáy tam giác phải khác loại: một bi trơn (1-7), một bi sọc (9-15). Các bi còn lại xếp ngẫu nhiên.
- Bi cái đặt sau đường đầu bàn để phá bi.
Bi a lỗ 9 bi:
- Xếp 9 bi thành hình thoi bằng khung xếp bi.
- Bi 1 ở đỉnh, nằm trên đốm cuối bàn. Bi 9 ở chính giữa hình thoi.
- Các bi 2-8 xếp ngẫu nhiên ở vị trí còn lại.
Bi a phăng (carom): chỉ có ba bi gồm hai bi cái và một bi đỏ. Bi đỏ đặt ở đốm cuối bàn, hai bi cái đặt ở phía đầu bàn. Vị trí chính xác của bi cái thay đổi theo thể thức (libre, 3 băng) và luật giải đấu, nên bạn cần xem luật đang áp dụng trước khi chơi.
Lưu ý: mặt bàn phải sạch và phẳng. Kiểm tra bi có bị trầy hoặc mòn không, vì bi hỏng làm lệch hướng chạy.
Cách cầm gậy bi a: tay cầm gậy và tay làm cầu
Cách cầm gậy bi a gồm hai phần: tay sau cầm gậy để đưa gậy ra trước, tay trước làm cầu để đỡ gậy. Hai tay làm đúng thì gậy mới đi thẳng vào bi cái.
Tay cầm gậy (tay sau)
- Cầm ở phần đuôi gậy, khoảng 1/3 độ dài tính từ đầu đuôi, để gậy cân bằng khi đưa ngang.
- Cầm lỏng, dùng ngón cái và ngón trỏ ôm nhẹ thân gậy, các ngón còn lại để tự nhiên. Bóp chặt sẽ làm gậy giật và lệch hướng.
- Khi gậy chạm bi, cẳng tay sau nên gần vuông góc (khoảng 90 độ) với thân gậy, cánh tay đứng yên, chỉ cẳng tay đưa lại và đẩy tới.
Tay làm cầu (tay trước)
Cầu là điểm tựa của gậy, đặt trên mặt bàn, cách bi cái khoảng 15-20 cm. Có hai dạng phổ biến:
- Cầu hở: đặt bàn tay phẳng, nâng ngón cái lên sát ngón trỏ tạo thành rãnh chữ V cho gậy trượt. Dễ làm, phù hợp với người mới.
- Cầu kín: cuốn ngón trỏ quanh gậy tạo vòng kín. Giữ gậy chắc hơn, hay dùng khi cần đánh lực mạnh hoặc đánh chính xác.
Tư thế đứng
Đứng hai chân rộng bằng vai, chân thuận ở phía sau và chếch ra ngoài, hơi cúi người để cằm gần gậy. Giữ gậy, cánh tay sau và đường nhìn nằm trên cùng một mặt phẳng dọc theo đường đánh.
Cách ngắm bi a chuẩn: tìm điểm va chạm trên bi mục tiêu
Cách ngắm bi a chuẩn dựa trên một ý: bi cái phải chạm vào đúng một điểm trên bi mục tiêu để bi đó lăn về phía lỗ (hoặc phía bi cần chạm ở bi a phăng).
Phương pháp bi ảo (ghost ball):
- Nhìn từ lỗ về phía bi mục tiêu, kẻ một đường tưởng tượng từ lỗ qua tâm bi mục tiêu.
- Kéo dài đường này ra phía sau bi mục tiêu, đặt một bi ảo tưởng tượng ngay tại đó, sát vào bi mục tiêu. Tâm bi ảo là vị trí tâm bi cái phải đến lúc va chạm.
- Đứng sao cho gậy, tay sau và mắt nằm trên đường nối từ bi cái tới tâm bi ảo.
- Đưa gậy qua lại 2-3 nhịp để làm quen đường đánh, nhìn lại bi mục tiêu lần cuối, rồi đánh.
Hai lỗi hay gặp khi ngắm:
- Đứng lệch đường ngắm: mắt nhìn một hướng nhưng gậy đi một hướng. Hãy đứng thẳng sau đường ngắm trước, rồi mới hạ thấp người xuống.
- Nhìn bi cái lúc đánh: khi đã vào đường ngắm, mắt nên dừng ở bi mục tiêu, không nhìn bi cái hay đầu gậy.
Góc cắt càng lớn (bi mục tiêu lệch nhiều so với đường từ bi cái tới lỗ) thì điểm va chạm càng mỏng và càng khó ngắm chính xác. Người mới nên tập với góc thẳng, rồi tăng dần góc cắt.
Cách đánh bi a chuẩn: cách bắn bi a, lực đánh và cân băng
Sau khi xếp bi, cầm gậy và ngắm xong, cách đánh bi a chuẩn quyết định bi có đi đúng hướng hay không. Cách bắn bi a chuẩn là một đường gậy thẳng, đều và dứt khoát, không phải một cú đấm bằng sức.
Cách bắn bi a chuẩn từng bước
- Đặt cầu và vào tư thế, ngắm theo đường đã chọn ở phần trên.
- Đưa gậy qua lại 2-3 nhịp nhẹ để làm quen đường đánh.
- Kéo gậy ra sau chậm và thẳng, dừng nhẹ một nhịp.
- Đẩy gậy tới thẳng theo đường vừa kéo, tăng tốc dần cho đến lúc đầu gậy chạm bi cái.
- Giữ gậy và tư thế yên cho đến khi bi cái đã va chạm bi mục tiêu. Đây là động tác theo gậy (follow-through), giúp gậy không bị giật lại.
Trước mỗi cú, nhớ bôi lơ đầu gậy để đầu gậy bám bi, tránh trượt (mis-cue).
Lực đánh và điểm chạm trên bi cái
Lực đến từ cẳng tay sau, không phải từ vai. Chia lực thành ba mức (nhẹ, vừa, mạnh) và tập đánh bi cái chạy chạm băng đối diện rồi quay lại để cảm được từng mức.
Vị trí đầu gậy chạm bi cái đổi hướng bi sau va chạm:
| Điểm chạm trên bi cái | Kết quả | Khi nào dùng |
| Tâm bi | Bi cái chạy thẳng, ít xoay | Cú đánh cơ bản, người mới nên bắt đầu từ đây |
| Nửa trên | Bi cái chạy theo bi mục tiêu sau va chạm | Cần bi cái tiến về phía trước |
| Nửa dưới | Bi cái giật lùi lại | Cần bi cái dừng hoặc quay về |
| Trái hoặc phải | Tạo xoay ngang (effect), làm đổi hướng bi khi chạm băng | Dùng khi đã quen tay, cần điều khiển vị trí bi cái |
Cách cân băng bi a
Cân băng là ước lượng điểm bi chạm băng để bi bật ra đúng hướng cần đến. Khi đánh nhẹ, không dùng effect, bi bật khỏi băng gần như theo quy luật góc tới bằng góc phản xạ.
- Bi a lỗ: tưởng tượng lật bàn qua băng cần đánh. Nối bi mục tiêu với hình ảnh phản chiếu của lỗ qua băng, điểm đường nối cắt băng chính là điểm bi cần chạm.
- Bi a phăng: trên băng có các chấm kim cương. Người chơi dùng các chấm này làm mốc để ước lượng điểm bi chạm băng, gọi là hệ thống kim cương.
Cách này chỉ cho kết quả đúng với lực đều, vì vậy cần tập nhiều để quen với độ nảy của bàn mình chơi.
Cách cân bi a trước khi đánh
Cân bi là bước đánh giá bàn trước cú đánh: góc cắt, khoảng cách từ bi cái đến bi mục tiêu, lực cần dùng và vị trí bi cái sau cú đó. Người chơi giỏi dành vài giây cân bi trước mỗi cú để bi cái dừng ở chỗ thuận lợi cho cú tiếp theo, thay vì chỉ cố bỏ bi vào lỗ.
Câu hỏi thường gặp về cách chơi bi a
Cách chơi bi a cho người mới nên bắt đầu từ đâu?
Bắt đầu từ bốn bước cơ bản: xếp bi, cầm gậy, ngắm và đánh. Tập đánh thẳng bi cái vào bi mục tiêu đứng trên đường tới lỗ, cho đến khi đánh ổn định rồi mới tăng góc cắt.
Cách bắn bi a và cách bắn bi a chuẩn khác nhau thế nào?
“Bắn bi a” là cách nói dân dã của đánh bi a. Cách bắn bi a chuẩn là đánh đúng kỹ thuật: gậy đi thẳng, lực đều, giữ tư thế sau khi đánh, và lặp lại được cùng một kết quả ở nhiều cú.
Cách cân băng bi a có khó không?
Khó hơn đánh thẳng vì phải ước lượng điểm chạm băng. Người mới nên bắt đầu với bi a lỗ bằng phương pháp phản chiếu, đánh lực vừa, không dùng effect, rồi mới học hệ thống kim cương của bi a phăng.
Cách cân bi a là gì và dùng khi nào?
Cân bi là việc đánh giá góc cắt, khoảng cách, lực đánh và vị trí bi cái sau cú đánh. Nên làm trước mỗi cú, đặc biệt khi trên bàn còn nhiều bi.
Làm sao để cách đánh bi a chuẩn hơn?
Kiểm tra lại từng khâu theo thứ tự: cầm gậy, làm cầu, ngắm, đánh. Quay video cú đánh từ phía bên để xem gậy có đi thẳng và cánh tay sau có đứng yên không, mỗi lần chỉ sửa một lỗi.
